Teşvik Ödülü

Ar-Ge Merkezi Ve Teknoloji Plazası - Gıda Teknoloji Yapısı
Arzu HÜSEYİN
 

Proje Raporu

Bu tasarımın amacı bilim adamı, üniversiteli ve kentli üçgeninde her birinin mekânsal donanımlarına karşılık gelen bir yapı elde etmektir. Programın araştırma geliştirme nitelikleri ile verilmesi; buna bağımlı olarak üniversite kampusu içerisinde bir alan üzerinde yapının tasarlanacak olması ve bu niteliklerin bir biçimde kentten beslenebilme ihtimali tasarımın ana kurgusunu oluşturmuştur. "Ar-ge"nin özelleşmiş program parçaları; laboratuvarlar, ofisler, ürün geliştirme birimleri, depolar, müze, gösteri salonları ve teknik hacimler; kampusun öğrenci potansiyeli ve dinamizmi, tüm bu programların bir biçimde kentle kuracağı ilişki -binanın kentselliği- yapının karakterini oluşturmuştur.
Çevredeki yoğun yapılaşmanın arasında bu yapılaşma ile ters düşen bir boşluk elde edilmeye çalışılmış ve bina boşlukla özdeş hale getirilmiştir. Bu özdeşlik tasarımda yer kabuğuna yapılmış konstrüktif bir müdahale ile elde edilmeye çalışılmış ve müdahalenin sınırları vaziyet planı içinde yaklaşık büyüklüğe karşılık gelen bir dikdörtgen çerçeve ile sınırlandırılmıştır. Plan ve kesitlerde belirgin olan çerçevenin sınırları içinde yeryüzü zemini üzeri kullanılabilir bir biçimde yükseltilerek kentsel zeminin devamı olan "çatı", çökertilerek binanın programları ile bağların kurulduğu "giriş zemini" elde edilmiştir. Çökmenin ve yükseltmenin başladığı ve bittiği çeperler kesitten de okunabileceği üzere aynı kotta olup bir yeryüzü yırtığını ifade etmektedir. Tasarım, bu "çökertme" ve "yükseltme" arasında yer alan boşluğun -4.00 kotu, 0.00 kotu, +3.00 kotu ve +6.50 kotlarına ayrılması ve bu kotların program verileri doğrultusunda programlandırılmasını içermektedir.
-4.00 katı planı kentsel zeminin devamlılığında bir iç sokağı barındırmakta olup tasarımın genel amacı olan kent-üniversite ve Ar-ge üçlemesinin ortak programların elde edildiği bir çözülme alanıdır. Bu katta kentsel zeminden -4.00 kotuna doğru geçişte kot farklılıkları bulunmakta, bu kot farklılıkları iç sokak ve kentsel zemin arasında "ara-eşik" bir alan oluşturmaktadır. İç sokak ile bağlantılı bu kılcal "eşik" alanlar aynı zamanda bina girişlerini tanımlamaktadır. Programda zorunlu kılınan müze bu alandan başlayarak iç sokak içerisinde dağıtılmıştır. İç sokağın bir tarafında konferans ve gösteri salonları diğer tarafında ise üst kotlarla ve otoparkla bağlantıyı sağlayan servis şaftları, görsel bir öğe haline getirilmiş restoran ve kafeler bulunmaktadır. Bu tavır binanın tümü için aynı olup binanın batı yönü servis şaftları ve teknik hacimler, doğu yönü ise teknik hacimlerden beslenen programlara ayrılmıştır.
0.00 kotu planında kütüphane, oturma alanları, Ar-ge ve plaza yönetim ofisleri konuşlandırılmış ve böylelikle girişlerle doğrudan bağlantılı ve üst kotlardaki güvenli alanlar için bir eşik alan niteliğinde bir kat elde edilmiştir.
+3.00 kotu planı teknik anlamda laboratuvarları ve bunların ihtiyacına yönelik yapıları barındırmakta olup, hem alt kotlarla doğrudan bağlantılı hem de bina çatısından kendi ayrı girişine sahiptir. Bu giriş ile tüm yapı içerisinde "Ar-ge"ye ait özelleşmiş bir aralık elde edilmeye çalışılmıştır.
+6.50 kotu "Ar-ge" çalışanları için ofis, özel çalışma, dinlenme alanlarını barındırmaktadır.
Sonuça tasarımın geldiği noktada Ziraat Fakültesi için öğrencilerin gıda teknoloji konusunda doğrudan pratik yapabilecekleri, ticari anlamda profesyonel bir biçimde ürün geliştirmelerin yapılabildiği, kentin bu noktasında sosyal olarak bir boşluk elde edilmesi ile kentlinin kullanabileceği ve üniversite içinde sosyal ihtiyaçlara karşılık veren bir yapı oluşturulmaya çalışılmıştır. Yoğun ve düzensiz kentsel gelişimin ortasında bina, kütlesel bir büyüklüğü negatif bir kütle etkisine yönlendirme çabası içinde topografyayı kentsel anlamda yeniden ele almıştır. Bina, programın ve çevresel verilerin etkisinde: çok programlı, zemin altı olmayan, tasarım alanının tümünü bina ile birleştiren ve çatısının topografyanın devamı niteliğinde ele alınarak başta açıklanan çerçevenin sınırlarının ahşap bir zemin özelliği gösterdiği, zeminin artifize edilerek ışık etkilerinin elde edildiği, alanın tamamının kentsel bir büyüklüğü taşıyarak "tasarlanmış bir boşluk" olarak sunulduğu bir tasarıma ulaşılmıştır.

Jüri Görüşü
Topografya ile uyumlu olmakla birlikte, mimari ifadesini kaybetmemiş kütle etkisi başarılı bulunmuştur. Ancak aynı kütle etkisi içinde otopark olarak değerlendirilen boşluğun orantısız yüksekliği ve iç mekân biçimlenişlerinde ortaya çıkan zorlamalar eleştirilmiştir.