3.Teşvik Ödülü

Kültürel ve Geceleme Tesisleri Projesi
Doğan Onur ARAZ
Osmangazi Üniversitesi


Proje Raporu

Fabrikalar Bölgesi (Eskişehir)
Problem, Eskişehir-Fabrikalar Bölgesinde, Hayal Kahvesi ile demiryolunun kesiştiği alanda tasarlanması düşünülen, farklı alanlardan bilimadamlarının konaklayacakları otel, konferans salonu bulunan, laboratuvar çalışmalarının, sunumların yapılabileceği, halkın katılımının sağlanabileceği Sanayi Teknoloji Müzesi'ni (açık ve kapalı sergileme alanları) içeren bir kompleksti.
Tasarımla ilgili alanın genel yapısından kaynaklanan ilk imgeler, şiddetli bir demiryolu etkisi, kullanılan veya boşaltılmış tuğla fabrikaları ve depoları ayrıca bütün bunların uzantıları olarak bölgede yerini alan terk edilmiş vagonlar (bakım onarım üniteleri), pas lekesi ve eklemlenme idi.
Projenin ilk oluşumu, güçlü demiryolu izlerinin alan içerisine taşınması, çizgisel çelik yapının içeriye girdiği andan itibaren bozulmaya uğraması, sürecin artarak sürmesi ve final kısmında bu durumun bir patlamaya uğrayarak en uç noktada parçalanmanın devam etmesiydi. Alan üzerinde kontrol edilebilir bir kaotik durum yaratmayı öngördüm. Bunun sonucu olarak da programları birer kütle olarak alana taşımak olanaksız hale geldi.
Eklemlenebilir, ortak bir strüktürel dil yaratarak, konferans salonu, açık ve kapalı sergileme alanlarını kalıcılık ve mekânsallaşabilme tutkusundan sıyırıp geçici, eskiyebilen, paslanıp sökülebilen ve kendi zamansal aralığı içinde alanın ve programın tamamına yayılabilen-büyüyüp küçülebilen, mutlak olmayan bir hacim yaratma kaygısını taşıyorum.
Her biri, bilim adamlarının kalacağı, atölye ve laboratuvar çalışmalarını sürdürebilmeleri için özel üretilmiş konteynerler, zeminde-çeşitli yüksekliklerde yer alan ve öteki programları kısmen çevreleyen bir otel kurgusudur. Kırılarak programları iki yandan çevreleyen "koridor" yürüme güzergâhını oluşturur ve bütün programları birbirine bağlar. Konteynerlerin gereksinimi olan tesisat (elektrik, ısıtma kanalizasyon vb...) koridor aracılığıyla belirli merkezlere dağıtılır. Ve yine bütün servis hizmetleri koridor üzerinden sağlanır.
Her biri tekil bir barınma ünitesi olan ve farklı kotlara ulaşan konteynerler, koridorun bu durumu izlemesiyle hem altta kalan boş alanı otopark olarak değerlendirmeye olanak verir, hem de birbirinden tamamen koparılmış birimlerin birbiriyle olan ilişkilerinin yeniden tanımlanmasını sağlar. Bilindik zorlamalarıyla hücreleştirilen ve yığılan otel tanımlamasını parçalara ayırarak ve dağıtarak alanla farklı türden, yeni bir ilişki kurulmasını öngörür.
Laboratuvarlar, yine parçalara ayrılarak çeşitli bilimsel çalışmaları olanaklı hale getiren ama strüktürel sistemin öngördüğü şekilde bir üst hacimle biraraya gelen hücrelerden oluşur. Hücreleri birleştiren ve yerden yükselten rampa, çalışmaların izlenebilmesi için sergi güzergâhının bir kısmını oluşturur. Konferans Merkezi bir ana salon ve gerektiğinde ana salona bağlanabilen veya bağımsız kullanılabilen dört küçük salondan oluşur.

Jüri Görüşü
Projenin yaratıcı boyutları ve kentsel önerileri demiryolu teması; buna bağlı strüktürel arayışları ve üçüncü boyuttaki becerileri ile cesareti takdir edilmiştir. Oluşturulan mekânların yeteri kadar ifade edilmediği ve tanımlarında ve planlarında eksiklikler bulunduğu gözlemlenmiştir.